ŚrodaWlkp.

1 września br. o godz. 11.00 na średzkim cmentarzu uroczyście odsłonięto tablicę poświęconą Żołnierzom 55 Poznańskiego Pułku Piechoty, poległym 4 września 1939 r. w Środzie Wielkopolskiej w ramach obchodów 71 rocznicy wybuchu II wojny światowej.

W uroczystościach udział wzięli: Pan Edward Matuszczak - syn Jana Matuszczaka,  jednego z poległych żołnierzy z rodziną, rodzina Edmunda Kamińskiego - zmarłego pracownika Cukrowni Środa, dr Rafał Reczek - Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu, przedstawiciel Wojewody Wielkopolskiego Pan Adam Kaczmarek - Sekretarz Wojewódzkiego Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, przedstawiciele władzy samorządowej miasta Środa Wlkp., Powiatu Średzkiego ze starostą Piotrem Piekarskim, radni powiatowi, przedstawiciele organizacji społecznych i politycznych, młodzież ze średzkich szkół, dzieci, harcerze, mieszkańcy powiatu.

Wartę honorową przy tablicy pełnili żołnierze z 6. Batalionu Dowodzenia Sił Powietrznych ze Śremu oraz średzcy harcerze.

Oficer 6. Batalionu poprowadził Apel Poległych, w który włączyli się uczniowie Liceum Ogólnokształcącego o profilu wojskowym z Zespołu Szkół Rolniczych w Środzie Wlkp.

Okolicznościowe przemówienie wygłosił starosta Piotr Piekarski, a list gratulacyjny od wojewody wielkopolskiego odczytał Pan Adam Kaczmarek.

Uroczystego przecięcia wstęgi dokonali starosta  Piotr Piekarski, Edward Matuszczak i Adam Kaczmarek - przedstawiciel Wojewody. Tablicę poświęcił ksiądz infułat Aleksander Rawecki.

Wiązanki kwiatów złożyli m.in. rodzina zmarłego żołnierza Jana Matuszczaka, rodzina Edmunda Kamińskiego - zmarłego pracownika Cukrowni Środa, delegacje samorządowe miasta Środy Wlkp., Powiatu Średzkiego, przedstawiciel Wojewody Wielkopolskiego, Dyrektor Oddziału IPN w Poznaniu, delegacje społeczne i polityczne, młodzież ze średzkich szkół, dzieci, mieszkańcy powiatu średzkiego.

Samorząd Powiatu Średzkiego reprezentowali: starosta Piotr Piekarski, wicestarosta Jerzy Leporowski i Marek Witczak - kierownik Wydziału Polityki Społecznej.

Śladów poległych żołnierzy szukał Pan Edward Matuszczak - syn strzelca Jana Matuszczaka - Żołnierza 55 Poznańskiego Pułku Piechoty. W lutym 2008 r. do poszukiwań tych włączył się także Wydział Polityki Społecznej Starostwa Powiatowego w Środzie Wielkopolskiej.

Wydział Polityki Społecznej Starostwa posiadając tylko informacje mówiące o śmierci żołnierzy 55 Poznańskiego Pułku Piechoty poszukiwał osób, które były świadkami tamtych tragicznych wydarzeń. W wyniku tych poszukiwań nie udało się dotrzeć do bliskich poległych żołnierzy lecz udało się dotrzeć do osoby Pana Remigiusza Nowaka, który opiekował się wraz z harcerzami grobem poległych żołnierzy do roku 1972.

Mogiła poległych żołnierzy znajdowała się tuż obok grobu dziadka Pana Remigiusza Nowaka - Edmunda Kamińskiego, który jest jedną z siedmiu osób spoczywających w zbiorowym grobie poświęconym pracownikom Cukrowni Środa. Z informacji uzyskanych od Pana Nowaka wynikało, iż żołnierze ci zostali pochowani na średzkim cmentarzu na początku września 1939 r. tuż za pomnikiem poświęconym poległym w czasie II wojny światowej pracownikom Cukrowni Środa. Mogiła poległych żołnierzy istniała do roku 1974 w aktualnym II sektorze średzkiego cmentarza koło grobu poświęconego poległym pracownikom Cukrowni Środa. Początkowo na tabliczce znajdującej się na krzyżu wymienieni byli z imienia i nazwiska 3 żołnierze, a także 2 żołnierze nieznani. Prawdopodobnie pod koniec lat 60 na tabliczce pojawiły się nazwiska wszystkich żołnierzy.

Ustalenie nazwisk nieznanych żołnierzy mogło być prawdopodobnie możliwe dzięki odkryciu zasobów archiwalnych Wielkopolskiej Brygady Kawalerii, dowodzonej przez Romana Abrahama, w skład której wchodził 55. Pułk Piechoty z Leszna.

Z kart historii:

4 września 1939 r. oddziały 55 Poznańskiego Pułku Piechoty kontynuowały marsz na trasie Środa - Września - Otoczno. W trakcie dochodzenia do przejazdu kolejowego w pobliżu Cukrowni wzdłuż torów z kierunku Poznania nadleciały dwa samoloty zrzucając bomby. Jedna z nich spadła na pierwszą kompanie karabinów maszynowych, powodując śmierć 5 żołnierzy 55 Poznańskiego Pułku Piechoty: kaprala Ludwika Wachowiaka, strzelca Jana Matuszczaka, strzelca Iwana Pronia, strzelca Stanisława Obaja, strzelca Władysława Prałata.

Źródło: P. Bauer, 55 Poznański Pułk Piechoty w obronie Ojczyzny, Leszno 1979 r. (seria: Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej).